28 września 2026
Kiedy słyszysz słowo „hipnoza”, co przychodzi Ci do głowy?
Hipnotyzer mówiący: „Zamknij oczy… Twoje powieki stają się coraz cięższe”? A może pokaz sceniczny, podczas którego ktoś po pstryknięciu palcami wykonuje polecenia prowadzącego?
Hipnoza może wyglądać bardzo różnie. Nie istnieje jeden sposób jej prowadzenia. Są podejścia bardziej bezpośrednie, inne wykorzystują metafory i opowieści, a jeszcze inne skupiają się na pracy z osobistymi doświadczeniami, przekonaniami czy wyobraźnią.
Poniżej znajdziesz kilka najczęściej opisywanych rodzajów i stylów pracy z hipnozą. Zobaczmy więc, jakie są rodzaje hipnozy, czym się od siebie różnią i jak mogą wyglądać w praktyce.
Hipnoza klasyczna, czyli tradycyjna
To prawdopodobnie forma najbardziej zbliżona do naszego potocznego wyobrażenia o hipnozie.
Prowadzący stosuje bezpośrednie komunikaty i sugestie, np.:
„Zamknij oczy.”
„Skup się na swoim oddechu.”
„Z każdym oddechem pozwól sobie rozluźniać się coraz bardziej.”
Styl jest zwykle bardziej dyrektywny – osoba prowadząca wyznacza kolejne etapy procesu i mówi, na czym klient ma koncentrować uwagę.
Przykład: wyobraź sobie, że siedzisz wygodnie w fotelu. Hipnoterapeuta prosi Cię o skupienie wzroku na jednym punkcie, następnie o zamknięcie oczu i prowadzi Cię krok po kroku w coraz większe skupienie na własnych odczuciach.
Elementy klasycznego podejścia można spotkać zarówno w pracy indywidualnej, jak i podczas pokazów hipnozy.
Hipnoza ericksonowska
Nazwa pochodzi od Miltona H. Ericksona, psychiatry, który miał ogromny wpływ na rozwój współczesnego podejścia do hipnozy.
Tutaj komunikacja jest zwykle znacznie mniej bezpośrednia. Zamiast powiedzieć:
„Teraz się rozluźnij”,
prowadzący może powiedzieć:
„Być może zauważysz, że kiedy siedzisz tutaj i słuchasz mojego głosu, jakaś część Ciebie zaczyna zwracać uwagę na to, jak ciało układa się na fotelu…”
Wykorzystuje się metafory, historie, skojarzenia, niedopowiedzenia i sugestie pośrednie.
Przykład: zamiast bezpośrednio rozmawiać o odpuszczaniu kontroli, hipnoterapeuta może opowiedzieć historię o osobie, która przez całe życie mocno trzymała linę i dopiero po pewnym czasie zauważyła, jak bardzo zmęczone są jej dłonie.
Metafora staje się zaproszeniem do własnej interpretacji.
Hipnoza konwersacyjna
Tutaj granica pomiędzy zwykłą rozmową a formalną hipnozą może być mniej wyraźna.
Nie zawsze pojawia się klasyczne:
„Zamknij oczy.”
Sugestie, pytania, metafory i sposoby kierowania uwagą mogą być wprowadzane podczas rozmowy.
Przykład: rozmawiasz z kimś o stresującej sytuacji. Prowadzący pyta:
„A gdybyś na chwilę wyobraziła sobie siebie za pół roku, kiedy patrzysz na tę sytuację już z większego dystansu – co powiedziałabyś dzisiejszej sobie?”
Nadal rozmawiacie, ale Twoja uwaga zostaje skierowana z bieżącego problemu na wewnętrzne wyobrażenie i inną perspektywę.
Techniki wykorzystujące podobne mechanizmy komunikacji można spotkać również poza hipnoterapią.
Hipnoza sceniczna
To zupełnie inny kontekst.
Jej podstawowym celem jest rozrywka, a nie praca rozwojowa.
Prowadzący może stosować szybkie indukcje, bezpośrednie sugestie oraz wybierać do demonstracji osoby szczególnie chętne do uczestnictwa i reagujące na sugestie.
Stąd właśnie biorą się popularne nagrania, na których uczestnik zapomina swojego imienia, nie może odkleić ręki od stołu albo zachowuje się zgodnie z sugestią prowadzącego.
To jednak pokaz, a nie praca rozwojowa. Nie warto na jego podstawie wyobrażać sobie, jak musi wyglądać indywidualna sesja hipnoterapii.
Autohipnoza
W tym przypadku nie potrzebujesz drugiej osoby, która przez cały czas prowadzi proces.
Autohipnoza polega na samodzielnym kierowaniu swojej uwagi i korzystaniu np. z wyobraźni, koncentracji, oddechu czy autosugestii.
Można nauczyć się jej podczas pracy ze specjalistą albo korzystać z przygotowanych wcześniej nagrań.
Przykład: przed ważnym wystąpieniem siadasz na kilka minut w spokojnym miejscu, skupiasz uwagę na oddechu, wyobrażasz sobie przebieg sytuacji i powtarzasz wcześniej przygotowane sugestie dotyczące spokoju czy pewności siebie.
Autohipnoza może być wykorzystywana między innymi jako forma relaksacji i pracy nad własnymi nawykami czy sposobem myślenia.
Hipnoza regresyjna
Regresja polega na kierowaniu uwagi w stronę wcześniejszych doświadczeń – często dzieciństwa lub innych ważnych okresów życia.
Nie zawsze chodzi jednak o dosłowne „odtworzenie” przeszłości.
Przykład: podczas pracy nad silną reakcją na krytykę może pojawić się wspomnienie sytuacji ze szkoły, kiedy ktoś został wyśmiany przy całej klasie. Można wtedy pracować z emocjami, znaczeniem nadanym temu wydarzeniu i dzisiejszą reakcją na podobne sytuacje.
To ważne: pamięć nie działa jak nagranie zapisane na dysku. Wspomnienia mogą być niepełne, zmieniać się i podlegać sugestii. Dlatego obrazu czy wspomnienia pojawiającego się podczas hipnozy nie należy automatycznie traktować jako obiektywnego dowodu, że wydarzenie rzeczywiście przebiegało dokładnie w taki sposób.
W niektórych nurtach regresja obejmuje również życie płodowe czy tzw. poprzednie wcielenia. Tego rodzaju doświadczenia należą do podejść duchowych lub transpersonalnych i nie traktujmey ich jako faktu, a raczej jako pewnego rodzaju metaforę naszej podświadomości.
Hipnoza transpersonalna i duchowa
W tym podejściu poza psychiką i osobistą historią człowieka uwzględnia się również jego duchowość.
W zależności od nurtu mogą pojawiać się takie pojęcia jak dusza, poprzednie wcielenia, życie między wcieleniami czy kontakt z „wyższą świadomością”.
Do tej grupy zalicza się m.in. podejścia inspirowane pracą Dolores Cannon czy Michaela Newtona.
Dla niektórych osób takie doświadczenie może mieć osobiste lub symboliczne znaczenie. Trzeba jednak odróżnić duchową interpretację doświadczenia od twierdzenia, że przedstawia ono obiektywnie potwierdzone wydarzenia.
Hipnoza dynamiczna i techniki inspirowane NLP
Tutaj praca jest często bardziej aktywna i nastawiona na zmianę sposobu, w jaki dana osoba wewnętrznie przedstawia sobie określoną sytuację.
Wykorzystuje się m.in. obrazy mentalne, zmianę perspektywy, pracę ze skojarzeniami czy tzw. submodalności.
Przykład: jeżeli myśl o konkretnej sytuacji pojawia Ci się jako ogromny, ciemny obraz znajdujący się bardzo blisko, prowadzący może zaprosić Cię do eksperymentu – odsunięcia go w wyobraźni, zmniejszenia, rozjaśnienia i obserwowania, czy wraz ze zmianą obrazu zmienia się również Twoje odczucie.
Hipnoza szybka i błyskawiczna
„3… 2… 1… śpij!”
Takie nagrania często pojawiają się w mediach społecznościowych.
Szybkie indukcje rzeczywiście istnieją. Zamiast kilkunastominutowego stopniowego rozluźniania wykorzystują koncentrację uwagi, oczekiwanie, odpowiednie przygotowanie uczestnika, szybkie instrukcje, a czasami element zaskoczenia.
Najczęściej kojarzą się z hipnozą sceniczną i demonstracjami, ale sama szybkość indukcji nie mówi jeszcze, do czego hipnoza będzie później wykorzystana.
Ważne jest również to, że nie każda osoba reaguje w identyczny sposób i nie każda indukcja będzie odpowiednia dla każdego.
Hipnoza analityczna
W tym podejściu większy nacisk kładzie się na eksplorowanie tego, co może znajdować się pod aktualną reakcją, emocją czy sposobem zachowania.
Zamiast skupiać się wyłącznie na sugestii:
„Od dzisiaj będziesz pewna siebie”,
można zacząć przyglądać się temu:
„Co sprawia, że w tej konkretnej sytuacji tak trudno Ci powiedzieć, czego potrzebujesz?”
W trakcie pracy mogą pojawiać się wspomnienia, emocje, skojarzenia czy przekonania. Czasem wykorzystywane są również elementy regresji.
A jak wygląda to w mojej pracy?
W hipnoterapii integracyjnej nie ograniczam się do jednego rodzaju hipnozy. Łączę różne podejścia i narzędzia, dobierając je do osoby, z którą pracuję, oraz do tego, co pojawia się podczas procesu.
Najczęściej korzystam z połączenia stylu ericksonowskiego, elementów NLP, regresji oraz ustawień systemowych.
Podejście ericksonowskie pozwala mi prowadzić proces w łagodny sposób, wykorzystując metafory, wyobraźnię i sugestie pośrednie. Zamiast narzucać konkretne rozwiązanie, mogę zapraszać Cię do szukania własnych odpowiedzi i znaczeń.
Elementy NLP wykorzystuję m.in. w pracy z przekonaniami, skojarzeniami i sposobem, w jaki postrzegasz siebie lub konkretną sytuację. Przykładowo: jeśli pojawia się przekonanie „muszę ze wszystkim radzić sobie sama”, możemy przyjrzeć się temu, jak wpływa ono na Twoje decyzje, relacje i możliwość proszenia innych o pomoc.
Regresja może pojawić się wtedy, gdy podczas procesu kierujemy uwagę w stronę wcześniejszych doświadczeń związanych z aktualną reakcją czy przekonaniem. Nie chodzi o udowodnienie, „co naprawdę wydarzyło się w przeszłości”, ale o pracę z emocjami, wspomnieniami i znaczeniami, które pojawiają się w Twoim doświadczeniu.
Do tego włączam również elementy ustawień systemowych. Pozwalają one spojrzeć na daną sytuację z szerszej perspektywy – np. relacji rodzinnych, pełnionych ról czy powtarzających się schematów. Czasami to, co początkowo wygląda jak problem dotyczący wyłącznie jednej sytuacji, prowadzi nas do przyjrzenia się temu, jak funkcjonujesz w relacjach z innymi i jakie wzorce się w nich powtarzają.
I właśnie na tym polega dla mnie integracyjność – nie wybieram jednej techniki, którą stosuję do każdego. Mam zestaw różnych narzędzi i korzystam z nich zależnie od osoby, celu spotkania i przebiegu procesu
Dlatego dwie sesje hipnoterapii nie muszą wyglądać identycznie.
Dla mnie najważniejsze nie jest to, żeby „wcisnąć” klienta w konkretną metodę, ale żeby sposób pracy dopasować do osoby i procesu, który aktualnie się pojawia.
Hipnoterapia w mojej praktyce ma charakter pracy rozwojowej i wspierającej. Nie zastępuje diagnozy, leczenia ani pomocy lekarza, psychologa lub psychoterapeuty, gdy taka pomoc jest potrzebna skonsultuj się ze specjalistą.
